Verslag van de vergadering van 26 oktober 2026 (2026/2027 nr. 05)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 16.48 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
Mevrouw Lagas i (BBB):
Voorzitter, dank u wel. De BBB is zuinig op het omroepbestel, landelijk, regionaal en lokaal. Vooral regionale en lokale omroepen spelen een hele belangrijke rol in de nieuwsvoorziening — de spreekster hiervoor gaf dit ook al duidelijk aan — bij politieke en maatschappelijke discussies en voor het behoud en de versterking van onze cultuur, dicht bij de regio en de inwoners van het gebied. Die gebieden zijn divers, vooral door grote verschillen in dichtheid en samenstelling van de bevolking. Onze fractie heeft daarom ernstige twijfels bij het voorliggende wetsvoorstel. We hebben al twee keer schriftelijke vragen gesteld, mede op basis van de zorgen die we ontvingen vanuit de verschillende lokale omroepen zelf. We danken de minister voor de concrete beantwoording van onze vragen, maar die antwoorden hebben maar een deel van onze zorgen weggenomen. Een aantal hoofdvragen blijft nog gewoon staan. Wij maken ons nog steeds zorgen over de noodzakelijkheid en proportionaliteit van dit wetsvoorstel. Gaat het niet te snel en gaat het niet te ver? We hebben een paar vragen aan de minister. We willen daarbij duidelijk aangeven dat de beantwoording daarvan direct gevolgen kan hebben voor hoe onze fractie gaat stemmen over dit wetsvoorstel.
Voorzitter. Ik wil via u de minister vragen waarom zij per se in één keer zo snel van de huidige 300 naar 80 centrale omroepen zou willen. Ik weet dat er een amendement is, maar dat geeft nog steeds die ruimte. Waarom moeten het allemaal regionale omroepen worden? Waarom niet een mix van goede lokale omroepen en regionale omroepen waar een duidelijke, gemeenschappelijk gedragen cultuur en politiek-maatschappelijke gemeenschap bestaat, zoals je ziet in Friesland, Twente, Zeeuws-Vlaanderen, het Westland, Amsterdam?
Voorzitter. Ik ken heel veel lokale omroepen en ben er zelf vaak geweest. Misschien hebben ze af en toe houtje-touwtjeapparatuur en een rommelige studio ergens boven in een klein winkelcentrum, maar ze hebben naast een informerende taak een hele belangrijke sociale functie. Veelal vrijwilligers, vaak gepensioneerden, die korte lijnen hebben naar hun gebied. Ze zijn authentiek, betrokken, weten vaak alles over wat er in hun wijk of dorp leeft, gebeurt en in de afgelopen decennia gebeurd is. Dan zijn ze maar niet zo professioneel; wat ons betreft prima. Mijn vraag aan de minister is dan ook: is de minister bereid om een voorstel te doen om niet in één keer van 300 naar 80 te gaan, maar dit zich geleidelijk en meer natuurlijk te laten ontwikkelen? Hierdoor kunnen goede kleine lokale omroepen die zelfstandig door willen gaan, met een beetje extra hulp blijven bestaan. De extra 18 miljoen werd al genoemd. Daarnaast kunt u dan omroepen helpen die wel samen voor een groter gebied willen gaan en als nieuwe omroep erkend willen worden. We hebben daar graag een reactie op. En wilt u toezeggen met een voorstel te komen om dit proces geleidelijk te laten verlopen, zonder direct dwingende regels?
Voorzitter. Mijn fractie maakt zich ook zorgen over een grotere sturende rol van de landelijke instellingen die door hun bestuursstructuur door een paar mensen worden geleid, zoals in dit geval de NLPO, maar ook het Commissariaat voor de Media. Is het in een vrij land als Nederland echt wenselijk dat zij die zeggenschap krijgen, al is dat langetermijnsturing, over vrije, authentieke en direct lokaal gedragen omroepen? Is de minister het met ons eens dat dit bij de aansturing door dit soort organisaties anders vanzelf zou kunnen gaan gebeuren? Waarom heeft de minister er niet voor gekozen om de bestaande lokale en regionale omroepen direct via het gemeentefonds, maar geoormerkt financieel te ondersteunen, dus rechtstreeks? Zeker met die 18 miljoen zou dat een optie kunnen zijn.
Wij maken ons er verder zorgen over dat in het voorgestelde nieuwe stelsel de bureaucratie, de overheadkosten en de ver van de gewone burgers staande regenteske cultuur zal toenemen. Het betoog over de pbo's van PRO is dan ook onze zorg. Onze vraag is: kan de minister toezeggen om hiervoor extra maatregelen op te nemen en deze met de Kamer te delen?
We maken ons stevige zorgen over de mogelijke belangenverstrengeling met vertegenwoordigers van decentrale omroepen in regionale en landelijke bestuursorganen, oud-politici, consultants en allerlei bestuurders, die veel te veel invloed kunnen krijgen in dit systeem, meer dan in het huidige stelsel, waar dus minder regionale en landelijke organisaties bestaan en lokale omroepen veel meer autonoom kunnen functioneren. Dat is juist hun kracht. Mijn vraag: is de minister bereid om toe te zeggen hier maatregelen voor te nemen?
Voorzitter. Als fractie hebben we veel kritische reacties op dit wetsvoorstel ontvangen, maar ook positieve én negatieve. Los van de punten die eerder al genoemd zijn, is in de sector nog veel onduidelijk. Veel details, uitwerkingen, procedures, bevoegdheden, begrotingen, et cetera, worden als vaag ervaren. Zie ook de voorbeelden die PRO gaf over de korting op de middelen. Hoe kunnen deze vaagheden op korte termijn ingevuld worden?
Voorzitter. Een laatste vraag. Wil de minister toezeggen om, als dit wetsvoorstel het haalt, regelmatig open en onafhankelijke onderzoeken onder de besturen van de lokale omroepen te doen om zo veel mogelijk onduidelijkheden en praktische knelpunten te identificeren en weg te nemen? Wil de minister steeds de beide Kamers over de uitkomsten en extra maatregelen informeren?
Afrondend. De BBB maakt zich vanuit de praktijk en de maatschappijvisie zorgen om dit verstrekkende — misschien mag ik het in goed Duits zelfs "rücksichtslose" noemen — wetswijzigingsvoorstel. In het voorstel is ook geen weg terug voorzien van de grote sprong voorwaarts: bijna een communistische, overhaaste overgang naar 80 door de Staat, de centrale overheid en haar geld en regenten, gestuurde regionale omroepen. Wat ons betreft: hoe kleiner de schaal, hoe meer betrokkenheid, en hoe meer kans dat alle geluiden gehoord worden. Er is niet eens een democratische controle door onze provinciale volksvertegenwoordigers voorzien. Is dit het Nederland dat we willen? Dat is niet zoals Nederland groot is geworden, door motivatie en inspanningen van vrije burgers en hun eigen organisaties. Nogmaals, onze fractie is bezorgd over dit wetsvoorstel. We zien de antwoorden van de minister met belangstelling tegemoet en dienen eventueel moties in over de onderwerpen die ik reeds noemde.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan meneer Kemperman. Hij spreekt namens Forum voor Democratie.